Czyszczenie zabytków kultury

Czyszczenie zabytków kultury

Temat czyszczenia zabytków jest bardzo obszerny. W naszym artykule poruszamy tylko ogólne zagadnienia z nim związane. Technika laserowa ma obecnie znaczący wpływ na ochronę dziedzictwa kulturowego. Lasery są wykorzystywane do konserwacji, analizy składu i diagnostyki dzieł sztuki, a także do monitorowania warunków środowiskowych i ich wpływu na zabytki, nasze dziedzictwo kulturowe. Przewaga technik laserowych nad tradycyjnie stosowanymi metodami polega na tym, że są one nieinwazyjne, bardzo czułe, elastyczne oraz w pełni kontrolowane. Mogą być stosowane zdalnie i nie wymagają przenoszenia dzieł sztuki. Lasery w konserwacji zabytków zyskały ogromne znaczenie w ostatnich dziesięcioleciach. Dzięki nim wiele dzieł sztuki o wysokiej wartości historycznej i artystycznej zyskało nowe życie.

Podczas, gdy laserowe czyszczenie zabytków architektury, takich jak np. fasady, rzeźby jest już bardzo rozpowszechnione, użycie lasera do innych rodzajów dzieł sztuki takich jak obrazy i polichromia, dokumenty papierowe, szkła nadal jest metodą niszową. Obecnie laser coraz częściej stosuje się do czyszczenia malowideł ściennych. Bardziej delikatne niż metale czy kamień, ze względu na wrażliwość na światło oraz kruchość pigmentu stanowią prawdziwy test tej metody.

Czyszczenie laserowe dzieł sztuki jest stosowane od wielu lat. Jednak dlaczego ta metoda jest lepsza od metod tradycyjnych – chemicznych lub mechanicznych?
Niewątpliwą zaletą lasera nad metodą chemiczną jest brak środków chemicznych co sprawia, że proces jest bardziej przewidywalny. Środki chemiczne wchodzą w reakcję z materiałem przez cały czas, nawet po jednym lub dwóch latach. Jeśli porównać to z mechanicznymi środkami, laser potrafi odróżnić to, co musi zostać usunięte w sposób znacznie bardziej selektywny niż tradycyjne techniki.
Czyszczenie zabytków jest skomplikowanym procesem, ściśle zależnym od właściwości materiału i parametrów lasera. Jego główną trudność stanowi wybór odpowiedniego lasera oraz długość fali. Dodatkowo częstotliwość i czas trwania impulsu muszą być bardzo precyzyjnie dobrane do każdego zadania. Czas trwania impulsu jest bardzo istotny, ponieważ określa czas ogrzewania materiału. W jednym przypadku szkodliwe będzie krótkie ogrzewanie, w innym ogrzewanie długie. Z drugiej strony oba te typy ogrzewań mogę nie tylko, nie szkodzić, ale  nawet ułatwiać czyszczenie.

Ważne jest, aby laser został umieszczony we właściwych rękach. Może być on używany do bardzo dokładnego i precyzyjnego czyszczenia. Jeśli konserwator nie ma doświadczenia, może przyczynić się do zniszczenia materiału.

Podsumowując

Promieniowanie laserowe jest unikalnym narzędziem konserwującym, które umożliwia konserwatorom usuwanie niechcianych warstw i materiałów w wysoce kontrolowany sposób, zapewniając selektywność, precyzję i brak szkodliwych lub niekontrolowanych produktów ubocznych. Ostatnie 20 lat stosowania lasera to szereg wyzwań związanych z czyszczeniem, które pozwoliły na przywrócenie oryginalnych powierzchni, jednocześnie ujawniając wiele detali, ślady narzędzi, kolorów oraz pozwoliło zgromadzić informacje, które są bardzo cenne dla badań historycznych.

Żeby rozwiązać szereg problemów związanych z laserowym czyszczeniem zabytków i skutków ubocznych, takich jak żółknięcie i przebarwienia powierzchni kamienia, stosuje się różne metody. Oprócz stosowania laserów o różnych długościach wiązki światła tj. 355nm, 532nm oraz 1064nm, opracowano metodologię dwóch długości fal. Ta druga technologia pozwala na jednoczesne zastosowanie różnych metod ablacji. Co sprawia, że może być dostosowana do różnych warunków czyszczenia z naciskiem na przypadki, w których konwencjonalne metody czyszczenia laserowego (tj. z zastosowaniem długości fal podczerwieni) nie są skuteczne. Względny stosunek dla kombinacji długości wiązek 1064nm i 355nm określa się na podstawie składu i morfologii materiału, który ma być usunięty.

Selektywne i kontrolowane usuwanie materiału, przy minimalnym obciążeniu termicznym lub oddziaływaniu z podłożem, można osiągnąć dzięki dogłębnej znajomości użytych materiałów i dokładnemu badaniu i optymalizacji powiązanych procesów. W związku z tym, w ciągu ostatnich 25 lat udało się rozwiązać wiele różnych problemów związanych z czyszczeniem, wprowadzając technologię laserową jako delikatne i praktyczne narzędzie konserwatorskie.

 

Write a Comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *